Site logo
searchclose
Artikelen
Vacatures
Bedrijven
search
add
Banner

Nieuwe tentoonstelling in Spoorwegmuseum over de posttrein

Door Redactie Nationale recreatiegids
schedule 10 min
location_on [xx]km
Hoe komt een brief op zijn bestemming? Jarenlang speelde de trein een belangrijke rol in het postvervoer. Speciale posttreinen zorgden, vaak ’s nachts, voor het vervoer van de post. Vijfentwintig jaar geleden kwam hier een eind aan: op 16 mei 1997 maakte de posttrein in Nederland zijn laatste rit. Het Spoorwegmuseum vertelt in de tentoonstelling Expeditie Posttrein het verhaal van het postvervoer per trein en toont zijn collectie posttreinen. In een aantal daarvan kunnen kinderen met verschillende spellen inzicht krijgen in de werkwijze van de postexpeditie. Dit meldt het Spoorwegmuseum.

Voor de komst van de trein werden brieven vervoerd door lopende bodes, postiljons te paard, postkoetsen en trekschuiten. De komst van de trein bracht daar geleidelijk verandering in. In het begin ging de post mee met de reizigerstreinen. Op belangrijke lijnen en internationale  treinverbindingen waren die kleine postafdelingen in de reizigerstreinen echter niet geschikt. De Nederlandse overheid liet daarom tussen 1855 en 1897 in totaal 27 ‘Rijkspostrijtuigen’ bouwen. Dit waren reizende postkantoren, waarin de postconducteurs tijdens de rit brieven op plaatsnaam konden sorteren in grote kasten met vakjes. Vanwege de eis van de Nederlandse overheid om tot 1925 de post gratis per trein te vervoeren, ontkwamen de verschillende spoorwegmaatschappijen er niet aan om ook zelf speciale rijtuigen voor postvervoer bouwen. Die werden steeds ruimer zodat tijdens de rit grote hoeveelheden post kon worden gesorteerd.

's nachts rijden 

Vanaf de jaren 30 van de vorige eeuw gingen de posttreinen ’s nachts rijden. Hierdoor kon de PTT zijn motto “ ’s Avonds gepost, ’s ochtends besteld” waarmaken. In 1969 besloot de PTT tot het opzetten van het Sternet waarbij in twaalf expeditieknooppunten bij grote stations de post werd gesorteerd. Vanaf eind jaren 70 was het niet meer nodig om de post in de trein te sorteren. De posttreinen kregen hun eigen postperrons en dienden alleen nog voor het vervoer van rolcontainers met postzakken. In de jaren 90 bleek het efficiënter en goedkoper de post over de weg te vervoeren, daarmee verdween in 1997 de posttrein definitief van het spoor.

Posttreinen open voor publiek 

Bij het Spoorwegmuseum zijn een aantal posttreinen bewaard gebleven, deze zijn open voor publiek. De Pec uit 1938 heeft lange tijd in depot te staan en komt speciaal voor de tentoonstelling naar Utrecht. Bij deze Pec staat de ‘P’ voor post, de ‘e’ voor elektrisch en de ‘c’ voor closet. Dit getrokken rijtuig is herkenbaar aan zijn bijzondere gedeukte neus voor de koppeling en wordt daarom wel deukneus genoemd. De trein heeft een mooie postsorteerafdeling waarin bezoekers zelf de post op plaatsnaam kunnen sorteren. Uit 1952 komt het postrijtuig Plan C, in dit rijtuig bevindt zich een prachtige sorteerafdeling waarin onder meer een ontbrekend pakketje moet worden opgespoord. De Motorpost Mp3031 is een zelfstandig rijdende trein uit 1966, die voor de tentoonstelling is ingericht met kleinere objecten als modellen, schilderijen, prenten en affiches. De Hpost is het meest recente postrijtuig, uit 1978. In dit getrokken rijtuig met kenmerkende grote roldeuren werden rolcontainers met postzakken vervoerd en krijgt een atelier waar kinderen zelf een postspel kunnen maken en een bioscoop. Hier draait een documentaire met verhalen over het postvervoer in Nederland. Een extra toevoeging is het 1ste klasse rijtuig van de Arend. Halverwege de negentiende eeuw had deze een postafdeling die door het museum is teruggebracht. In de tentoonstelling is een aantal bijzondere collectiestukken te zien. Zo toont het museum de oudste per spoor verzonden brief uit de collectie, de brief werd in 1852 verstuurd toen er nog geen postzegels bestonden.

Bijzondere treinmodellen 

Uit het depot komt ook een schilderij van Herman Heijenbrock die in 1937 de nachtelijke postsorteerders op Utrecht CS in pastel vastlegde. Ook toont het museum enkele bijzondere treinmodellen, zoals een speciaal voor de tentoonstelling gebouwd diorama van een van de eerste Rijkspostrijtuigen uit ca 1856 en een postrijtuig uit Java met een zogeheten ‘postzakvanginrichting’ waarbij met haken postzakken vanuit de rijdende trein werden gevist. 

Door: Nationale Recreatiegids 
Beeld: Spoorwegmuseum 

24 april '24 (13:11)

Avonturenboerderij Molenwaard opent nieuw themagebied

Het mocht eventjes duren, maar dan heb je ook wat. Na een jaar te hebben gebouwd aan een nieuw themagebied is Avonturenboerderij Molenwaard blij dat zij ‘Het Erf’ officieel mogen openen. Op Het Erf vind je onder ander de nieuwe attractie ‘Fien & Teun Trekkerbaan’, horecapunt ‘Bakkerij de Boerderij’ en is er een nieuwe ontdekkingstocht genaamd ‘Het Insectenpad’, meldt Het Kompas Hardinxveld.

24 april '24 ( 9:49)

Erfgoedverenigingen niet blij met elektrificeren Stoomtrein in Efteling

De Stoomtrein in de Efteling gaat verduurzamen. Het pretpark in Kaatsheuvel kondigde deze week aan dat de treintjes van de steenkool afgaan en binnenkort op elektriciteit gaan rijden. Ondanks dat er afgezien van de aandrijving niets verandert aan de attractie, zijn erfgoedverenigingen Stichting Mobiele Collectie Nederland (MCN) en Historisch Railvervoer Nederland (HRN) niet blij met de beslissing, meldt Monumentaal.

23 april '24 (11:11)

Sprookjesboom in Efteling vertelt geen verhaaltjes

Het lijkt bijna alsof de Efteling bezig is met een complete metamorfose van het park. Naast de Stoomtreintjes, Doornroosje en het Snoephuisje is het nu ook tijd voor de Sprookjesboom om verbouwd te worden. Dat levert een enigszins griezelig aangezicht op. De Sprookjesboom heeft momenteel geen mond meer om mee te praten, meldt Looopings.

22 april '24 (15:13)

Queen Elizabeth tijdelijk te zien in Madame Tussauds Amsterdam

Het wassen beeld van de Britse koningin Elizabeth staat in april en mei in Madame Tussauds in Amsterdam. Het beeld, dat gewoonlijk in Wenen staat, komt ter ere van haar geboortedag en Koningsdag naar Nederland.

22 april '24 (11:19)

Ook de stoomtrein in de Efteling gaat met de tijd mee

Het tijdperk van de tuffende stoomlocomotief in de Efteling is voorbij. Ook deze attractie in het pretpark in Kaatsheuvel moet met de tijd mee. Daarom besloot de Efteling om hier een elektrische trein van te maken, om de klimaatdoelen van het pretpark te halen. Dat meldt de Efteling.

22 april '24 ( 9:11)

Ouwehands Dierenpark eerste dierentuin in Nederland met koala's

Drie koala's zijn vrijdag aangekomen in Ouwehands Dierenpark in Rhenen. Ze zijn vanaf donderdag te zien voor bezoekers. Het is voor het eerst dat een dierentuin in Nederland koala's heeft.

19 april '24 (12:02)

Topmodel Heidi Klum vanaf nu te zien in Madame Tussauds

Vanaf vandaag kun je in het Madame Tussauds een nieuw wassenbeeld bekijken. Het Duitse topmodel Heide Klum is nu ook als wassenbeeld te zien in Madame Tussauds. Ze staat bekend om haar werk als internationaal topmodel, uitvoerend producent en presentatrice, meldt het museum.

19 april '24 ( 9:41)

Te veel bezoekers bij Efteling: miljoenenboete hangt boven hoofd

De Raad van State moet beslissen of de Efteling een boete krijgt opgelegd. Het pretpark in Kaatsheuvel zou meer bezoekers over de vloer hebben gehad dan toegestaan. Omwonenden stellen al meerdere jaren dat de Efteling het maximumaantal bezoekers overschrijdt. Als zij gelijk krijgen, dan hangt er een flinke boete boven het hoofd van het Kaatsheuvelse attractiepark, meldt Looopings.

18 april '24 (10:33)

Veel bijzondere gasten op het eerste Aardbewoners Festival van ARTIS

Wil je weten wat onder meer André Kuipers, Máty;as Bittenbinder en Diederik Gommers eraan doen om de aarde leefbaar door te geven? Kom dan van 15 tot en met 23 juni naar ARTIS. De dierentuin organiseert voor het eerst het Aardbewoners Festival voor kinderen en volwassenen die in verbinding willen komen met de natuur. Bezoekers ervaren tijdens het festival hoe alles wat leeft met elkaar verbonden is. Dit meldt ARTIS. 

17 april '24 (12:40)

Restaurant en attractiepark moeten geschil uitvechten bij rechter, niet bij gemeente

De onenigheid tussen Boscafé Het Maasdal en attractiepark Mind Mystery moet via de rechter worden opgelost en niet via de gemeente. De gemeente Horst aan de Maas heeft aangegeven dat zij zich niet gaan bemoeien met het geschil, meldt de Limburger.